مختصری در مورد بلوچستان

قبل از هر چیز باید در مورد قضیه سیستان و بلوچستان توضیح مختصری داده شود.سیستان امروزی که در شمال بلوچستان قراردارد منطقه ای کوچک با وسعت 15717 کیلومتر مربع است که در واقع بخشی از سیستان بزرگ قدیم می باشد که ناحیه جنوبی و غربی افغانستان را شامل می شده و انبار غله ایران بوده است. سیستانی که محل زندگی اقوام سکا بوده امروزه در افغانستان قرار دارد و شامل استانهایی چون زابل و نیمروز و .. بوده و به طور کلی حوزه آبریز رود هیرمند را تشکیل می دهد. این ناحیه از دیر باز متعلق به ایران بوده و هنگام جدایی افغانستان از ایران با توطئه انگلیس از آن جدا شده است. معاهدات عهد قاجار در مورد سیستان که از اسناد ملی ایران به شمار می آیند نشان می دهند که انگلیس ها پس از جدا کردن سیستان از ایران و پیوند آن با افغانستان برای اینکه محلی برای تفرقه و جنگ بین ایران و افغانستان باقی بماند حوزه آبریز هیرمند را به افغانستان داده و دریاچه هامون که در پایان این حوزه قرار دارد به ایران داده اند. این حیله انگلیس گرچه سالهاست که به علت آشوب در افغانستان مدفون مانده است امروزه با استقرار دولت جدید در افغانستان گویا ابعاد تازه ای به خود می گیرد. پس تاریخ نگارانی که سیستان بزرگ دیروز را در بلوچستان جستجو می کنند راه به بیراهه برده اند چرا که زادگاه رستم دستان زابلستانی است که در همسایگی سمنگان و در جنوب کابلستان قراردارد. و اما بلوچستان تاریخی جدا را طی کرده است. اینکه امروزه در ایران استانی به نام سیستان و بلوچستان داریم خود ماجرای دیگری است. اعتراضات دولت افغانستان پادشاهان آخر قاجار را بر آن داشت تا کرمان و بلوچستان را که یک استان بزرگ را تشکیل می دادند جدا کرده و استان بلوچستان ایجاد گردد. بعدها برای اینکه به طور رسمی یادآوری شود که سیستان امروزی متعلق به ایران است در انتهای بلوچستان اسم سیستان افزوده گردید. یعنی استان بلوچستان و سیستان رسما در ایران بوجود آمد . اما به مرور این اسم منقلب گشته و استان سیستان و بلوچستان جایگزین آن شد. تمامی اسناد گذشته استان که در بنیاد ایرانشناسی موجودند موید این امر هستند. بگذریم بلوچستان نیز نه بلوچستان بلکه شامل سه منطقه جدا ازهم بوده که هر کدام فرهنگ مخصوص به خود را داشته است. سرحد مکران و کلات که هریک تاریخی مختص به خود دارد. در طول تاریخ کهن جهان مکران قدمتی چندین هزار ساله دارد. حتی کهن تر از شهر سوخته . مردم مکران نیز جدا از ایران دارای حکومتی خودمختار بوده اند. گرچه در ادوار مختلف این مردم از حکومت های وقت تبعیت ناچیزی داشتند به علت دوری از مرکز هیچ گاه حکومت ملوک الطوایفی در سرحد مکران و کلات از بین نرفته اند. پس اینکه در تاریخ کهن ما نامی از بلوچستان وجود نداشته و یا کمرنگ بوده است دلایل مختلفی داردکه عبارتند از:

1- تاریخ منطقه به صورت شفاهی و نه کتبی ضبط شده است. 2- تاریخ مردم مکران و سرحد تا عهد صفویان و پس از آن نادر شاه افشار منفک از تاریخ ایران بوده چه خود این مردم مستقل و دارای حکومتهای جدایی بوده اند. 3- تا عهد رضاخان حکومت ملوک الطوایفی در تمامی بلوچستان جاری بوده و عموما عدم وجود حکومت مرکزی مانع جمع آوری یک تاریخ واحد می گشته است. دلایل بسیار دیگری نیز وجود دارند.

اما تاریخ مردم منطقه را می توان از حوادث گره خورده با تاریخ ایران دریافت کرد. مثلا نکته هایی که در تاریخ صفویه زندیه قاجاریه و پهلوی وجود دارند و یا قبل از آن سفرنامه ها و کتیبه های تاریخی . بنابر این دوستانی که در مورد تاریخ بلوچستان نظریه پردازی می کنند بهتر است قبل از مطالعه کتب موجود در مورد خود بلوچستان که به نظر بنده ارزشمند بوده ولی فاقد صلاحیت لازم هستند تواریخ ملل همسایه را بررسی کنند . نکته های موجود در آن را با آنچه در سینه های بزرگان ضبط است بسنجند و حقایق تاریخی استخراج شوند. گرچه این راهی بس دشوار است ولی نتیجه ای عالی به همراه خواهد داشت.

بلوچ مينگل