بيا تا گُل بَر اَفشانيم و مِي در ساغَر اندازيم

بلوچستان پرس نيوز

بلوچستان، آشی دهن سوز برای پاکستان!

به قلم عصر دولتشاهی

28 جدی- 1384

در پاکستان بیشتر اوقات یک عمل کوچک به یک نزاع تمام عیار تبدیل میشود. دلیل همچو پیش آمد اینست که حکومت پاکستان از بدو پیدایش بدست پنجابی ها بوده و آنها به تحمیل خواست های خود برمردمان سایر نقاط کشور می پردازند. به همین نسبت عقده ها و نفرت در برابر حکومت مرکزی متراکم میشود که گاهی یک حادثهء کوچک سبب برپا شدن بحرانی به سطح کشور و حتی منطقه میگردد.

در هفتهء دوم سال جاری، داکترخانمی درمنطقهء «سویی» در بلوچستان توسط یک افسر وسه سرباز مربوط (Defense Security Guards )، مورد تجاوز جنسی قرار میگیرد. این افراد نظامی مسوولیت محافظت از تاسیسات گاز در «سویی» را داشتند . سویی، فراهم آورندهء گاز برای سراسر پاکستان است. خانمی که مورد تجاور قرار گرفته، یک دوکتور طب بود که برای Pakistan Petroleum Limited (PPL) کار میکرد. خانم نامبرده شازیه خالد نام داشت که برای تداوی منسوبین این کمپنی در بلوچستان طور خدمتی اعزام شده بود.

ظاهراً مردم منطقه، که به طایفهء «بگتی» یکی از دو تیرهء عمدهء بلوچ، وابسته اند، به خاطر انتقام ازین عمل زشت به مراکز نظامی یاد شده حمله کرده هشت نظامی را کشته و چهار نفردیگر را شدیداً زخمی کردند. نواب اکبر بگتی، رئیس قبیلهء بگتی، در رابطه به دلیل حملهء افراد بلوچ بر افراد نظامی در مصاحبه با خبرنگار«ایشیا تایمز آنلاین»، اظهار داشت که بلوچ ها به پیروی از سنت ها و عنعنات ملی شان به این عمل دست زده اند. بگتی درین مصاحبه افزود که پنجابی ها هرگز فرهنگ بلوچ ها را درک کرده نخواهند توانست. او مثال داد که چند روز پیش در پنجاب، در یک نزاع میان دو نفر یکی از طرفین منازعه به خانهء دیگری وارد شده زن اورا برهنه کرده به ملاء عام آورد اما به گفتهء بگتی، در جماعت نظاره گر حتی یک نفر مرد پیدا نشد که آن زن مظلوم را بپوشاند چی که برای عامل این عمل ننگین کف هم میزدند. به گفتهء بگتيُ- اینست فرهنگ پنجاب! او گفت، ما بلوچ ها نه تنها از ناموس خود بلکه از ناموس هرکسی که در سرزمین بلوچ باشد دفاع میکنیم و به همین دلیل با و جودی که داکتر شازیه خالد بلوچ نبود، اما به خاطری که درسرزمین بلوچ همچو جنایتی در برابرش شده است، جوانان بلوچ دست به انتقام ازآنها زده اند. بگتی همچنان گفت، که پنجابی ها باید بروند هرچه میخواهند در همان پنجاب خود بکنند، نه در بلوچستان!

در پی این حادثه، حکومت پاکستان به لشکر کشی درین منطقه پرداخته و به زودی کنترول تاسیسات گاز «سویی» را به قوای سرحدی «فرنتیر کورپس» سپرده است. درعین حال حکومت ایالتی بلوچستان از دولت فدرال پاکستان تقاضاکرد تا امنیت منطقهء «سویی» را به اردوی پاکستان بسپارند. از سوی دیگر، به گزارش هارون رشید، خبرنگار اردوی رادیو بی بی سی در کویته، افسری که متهم به تجاوز به داکتر مذکور است، اکنون دخالت خود درین قضیه را انکار کرده است. به گفتهء رشید، شاید این افسر زیر فشار حکومت به این کار دست زده باشد زیرا حکومت ایالتی بلوچستان خواهان آن شده بود، کسانی که درین قضیه متهم اند باید در محضر عام حاضر شده و برای برائت خود هرچه میخواهند اظهار بدارند.

واما مساله به همین سادگی ها نیست و بیخ قضایا در مسایل بس عمیقتر ازین هاست. بلوچستان منطقهء دست ناخورده ایست که غنی از گاز طبیعی است. از سوی دیگر نزدیکی بلوچستان به دریای عمان و خلیج فارس، از یکسو و موجودیت بندر گوادر دران که میتواند نزدیکترین بندر بحری برای آسیای میانه باشد، اهمیت ستراتیژیک این منطقه را به حد زیادی بالا برده است. طرح پروژهء بزرگ اعمار بندر عمیق بحری در گوادر از سوی جمهوری مردم چین این بندر را میتواند به رقیب بزرگی برای بندر عمان و بندرعباس تبدیل کند. برنامهء اصلی پاکستان برای وصل شدن به آسیای میانه از طریق بلوچستان در نظرگرفته شده است. پایگاه اصلی طالبان که بخشی از پروژهء دراز مدت پاکستان در قبال افغانستان، ایران، و آسیای میانه است، نیز به خاطر دلایل قومی و سوسیالوژیک در منطقه، در بلوچستان واقع شده است. درین پروژه و سایر برنامه های پاکستان برای بلوچستان، بلوچ ها که ساکنان اصلی و عمدهء بلوچستان را میسازند، از جانب حکومت فدرالی پاکستان که عمدتا بدست پنجابی هاست در حاشیه قرار داده شده اند. این درحالیست که حکومت پاکستان، برای آزمایش های اتمی خود، منطقه یی درهمین بلوچستان را مورد استفاده قرار میدهد که تاثیرات سوء آن برمحیط و مردم منطقه نیازی به توضیح ندارد.

چنانچه از نامش هویداست، بلوچ ها اکثریت نفوس بلوچستان را میسازند. بلوچ ها مردمی اند هنوز به سختی پابند روابط و سنت های قبیلوی. قبایل «مری» و «بگتی» دو قوم عمده ای اند که رهبران آنها با حکومت مرکزی پاکستان در مورد چگونگی مالکیت برمنابع زیرزمینی بلوچستان اختلاف نظر دارند. بلوچ ها پافشاری دارند که ثروت های زیرزمینی بلوچستان مال بلوچ هاست و اما حکومت فدرال آنرا سرمایهء ملی به شمار می آورد.

همانگونه که مرسوم حکومت های توطیه گر است، حکومت فدرال پاکستان موفق شده است، تا سران طایفه های «مری» و «بگتی» را به نوعی وابسته به خارجی ها نمایانده، رهبران یک قوم را منسوب و وابسته به ایران و از قوم دیگررا وابسته یا طرفدار روسیه و هند نشان بدهند. اما حقیقت اینست که «خیر بخش مری» و «نواب اکبر خان بگتی»، دو رهبر شناخته شدهء بلوچ همراه با احزاب قومگرای بلوچ همه هماهنگ شده و دربرابر حکومت مرکزی ایستاده اند. آنها درپهلوی خود ارادیت بیشتر برای بلوچ ها، میخواهند سهم بزرگی از حاصل فروش گاز منطقه نیز به مردم بلوچ تخصیص داده شود.

به گزارش روزنامهء جنگ چاپ اسلام آباد، به دنبال حادثهء «سویی»، شوکت عزیر صدراعظم پاکستان در شهر «ژوب» اعلام داشت که حکومت مرکزی بر آنچه او شورشیان خواند، غلبه کرده و مجلس ایالتی بلوچستان از حکومت مرکزی برای کنترول منطقه کمک خواسته است. شوکت عزیز درین سخنرانی، باغ های سبزو سرخ زیادی در ارتباط بهتر شدن زندگی بلوچ ها پس از تطبیق برنامه های انکشافی دولت فدرالی نشان داد. شوکت عزیر در مراسم افتتاح بند «سبکزی» سخنرانی میکرد.

با درنظر داشت رقابت های بین المللی و تلاش بیش از حد پاکستان در به اختیار درآوردن تمام عیار بلوچستان از یکسو و خواست های تاریخی بلوچ ها برای خود ارادیت بیشتر از سوی دیگر ونفرت شدیدی که بلوچ ها و تا اندازه ای سندی ها از پنجابی ها دارند، پاکستان درد سر بزرگی درین رابطه در پیشرو دارد. البته پنجابی ها از طریق پخش و نشر بنیادگرایی مذهبی در مناطق پشتون و گماشتن شمار زیادی از افراد پشتون در پست های نظامی و ملکی توانسته اند نفرت تاریخی پشتون ها را مهار کنند. آنها نفرت پشتون ها را نسبت به خود با تبلیغات دامنه دار با نفرت در برابر غیر پشتون ها- اتحاد شمال، در افغانستان عوض کرده اند. از سویی هم در همسویی و همکاری با امریکا نفوذ دلخواه خود برحکومت افغانستان را نیز قایم کرده اند. پس هیچگونه ترسی از ناحیهء همدستی پشتون های افغانستان و یا صوبه سرحد و بلوچستان را با بلوچ ها ندارند. هرچند محمود خان اچکزی، که از رهبران نا راضی و آزادیخواه پشتون است در بلوچستان مرکز دارد اما رعیت پشتون منطقه امروز بیشتر در دام ملا های بنیاد گرای تعلیمی «آی اس آی» هستند ومجالی برای اچکزی نمیگذارند.

واما بلوچ ها چه میتوانند بکنند؟ منابع دولتی خبری در پاکستان اصطلاح «شورشی» را درمورد بلوچ های حمله کننده به سربازان پنجابی به کار برده اند تا شباهتی بدهند به دشمنان خود با دشمنان ایالات متحده امریکا. زیرا ایالات متحده نیز به آزادیخواهان عراقی، «شورشی» خطاب میکند. اما به کارگیری این اصطلاح برای پاکستان به شمشیر دوسر میماند. اگر اطلاق «شورشی» به بلوچ ها برای حکومت پاکستان توجیهی برای سرکوب بی امان آنها را فراهم کرده و برای انتقاد امریکایی ها نیز جایی نماند، در سوی دیگر برای سربازان حکومت فدرالی پاکستان در بلوچستان نیز حیثیت سربازان ا شغالگر را خواهد داد. همان مقامی که ارتش امریکا درعراق دارد. واین خطرناکترین جنبه ایست که به کارگیری «اصطلاح» شورشی درمورد بلوچ ها به قضیه خواهد بخشید.

هرچند به خاطر مهار شدن حکومت افغانستان توسط پاکستان و دوری هند از منطقه، ترس ایران از حضور امریکا در افغانستان و به همین ترتیب دست نارسی روسیه به منطقه، دست پاکستان برای سرکوب مخالفت بلوچ ها به قدری کافی باز است، اما اگر بلوچ ها اهمیت منطقهء خود را به خوبی درک کرده و بر پافشاری خود روی خواست های شان بیفزایند به یقین پاکستان چاره ای جز تمکین در برابر آنها نخواهد داشت. این کار سبب خواهد شد که بلوچ ها حکومت پاکستان را هرزمان که خواسته باشند، زیر فشار قرار دهند و امتیاز بگیرند.

آیا، حکومت پاکستان حاضرخواهد شد به گاو شیری ای برای رهبران قبایل بلوچ تبدیل شود؟ پاکستانی که خود یک ابرقدرت جهانی- امریکا، را همین حالا به گاوشیری تبدیل کرده و دوامدار ازو باج میگیرد آیا دردام مشابه خواهد افتاد؟ ویا آیا پاکستان، همان طوری که شوکت عزیر در بیانیهء خود در ژوب ادعا میکند، توانایی آنرا خواهد داشت که مسالهء حاکمیت حکومت فدرال بر بلوچستان را یک بار وبرای همیشه حل کند؟

تصور میشود که برای حل کلی مساله، پاکستان دو راه در پیش داشته باشد: اعمال زور و یا امتیاز دادن. هردو راه چاله های خطرناکی هم در قبال دارند. دیده شود که مداری-جنرال های پاکستان این بار کدام منتر و جنتر را برای مقابله با همچو مشکلی به کار خواهند بست. اما شکی نیست که بلوچستان ازهمین حالا به آشی دهن سوز برای پاکستان تبدیل شده است