بلوچستانءِ تاريخءِ سرا چمشانکے
چـءَ : ( الُـس پهره ای ) هوشنگ سربندی براهويی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پيش چه هرچيزی اے گوشگ لوٹيت که انگلند ءُ مگربی ُملکان گون ايرانءِ جوڑ کنگا مان 1925 ءِ سالا درستين ميان اُستمانی ُملکانا وتی قبضهءِ توکا کُرت!:
اگن ايران جوڑ مَبوتينـَت، امريکا ءُ يورپءَ مان بازينی چه ميان اُستمانی ملکان جاگهے نيست اَت ءُ پاکستانيے هم جوڑ نبوت: رَند چه 1925 ءِ سالا هَما ملکان که چُنت کَرن مان عثمانی هکومتءِ توکا اِتنت ءُ گون انگلندءِ سياستان بهر ءُ چُنڈ بوتـنت، وهدے که زانتـَنت انگلند آوانا گون رِپک په يکّـا ـ دگرءِ جانا پرينتـَگ ءُ بازين عرب کؤم ءُ راجیا چه يکّا ـ دگه گيشينتگ ءُ اسرائيلءَ هم واک ديَگااِنت، يک نشنليستی زرمبشی مان عربی ملکان درور: مصر، عراق، ليبی، سوريه، الجزاير، مراکش، لبنان.... جوڑ بوت که بعثءِ زرمبش نامينگ بوت. چوشين جاورانءِ توکا يورپی ملکان په در کپَـگ چه اے بلاهين گٹـّان ءُ چه دگه نيمگی ُسويِت يونينءِ تُرسءُ ايندياءِ آجوئی زرمبش، مگربی ملکانا مجبور کرت که پاکستانی بجوڑينـَنتءُ ايرانا واک بديَنت. چه چوشين جاوران ءُ پد، ايران يورپءُ امريکاءِ مزنين سنگر بوت. رند چه اے سنگرءِ جوڑ کنگ آوان په آيل (نفت)ءِ بَرَگءُ باپاری سامانانی يارَگا وتی پڑءُ ميدانا ضمانت کرتنت. عربی ملکان رند چه فلسطينءِ واقعات نوکی دلگوش گپتنت که ايران باز خطرناکين ُملکيے اِنت. چه دگه گوَری امريکا ءُ مگربی ملکانءِ سی.آی.اے ءُ جاسوسان جُهد کرتنت انديمءِ توکا وتی گناهانا ايرانءِ سرا پريننتءُ عربانی دلا چه ايرانءِ شومين کاران پُـّر بکننت. 1981ءِ سالا صدام حسين په مگربی ملکانءِ پرمانءَ چه عربی ملکان اجازت گپت که گون ايےران(ايران) جنگ بکنت. ايران ءُ عراقءِ درميانءَ هچ پيمين اختلافيے نيستت. آوان شط العربءِ نامءِ سرا که گيش چه پانزده کرن همے نامءَداشتگ، ءُ ايران مان1966 ـ67 وتی جيوگراپی نقشه يانءِ توکا اروند رؤد ءِ نامءَ کارمرز کرتگ، جنگءِ بهانه اش بنگيچ کرت که هشت سال وهد ُبرت ءُ چنت سَدهزار مردم په کوش شوتنت. اے جنگءِ توکا مگربی ملکان گون جنگی سامانءِ بها کنگ چنت سَد ميليارد ڈالر سوت چست کرتنت. هنگت دگه بازين گــَـٹے هست اِنت که مگربی ملکان چه آوان آشوب بجوڑيننتءُ سوب چست بکننت درور: مگربی ملکان وتی نقشه يانی توکا خليج البصُـره ءَ که گيش چه 1600 سال اِنت همے نامءِ سرا بوتگ، (خليج فارس) نويسَـنت، ءُ جاهے، جاهے خليج العربی. ابوموسا ءُ دوئين تـُمبءَ که ايران په مگربی ملکانءِ پرمانءَ گپتگ، په وتی وهدا دگه جيڑه يی ِانت که مگربی ملکان په سوتّءِ چست کنگ داشتگ اَنت. چه دگه نيمگيے ايرانءُ عراقءِ جنگ په مگربی ملکان پَـدّر کُرت که عربی ملکانا چنکس واک هستءُ چنکس گون يکّـا ـ دگر تپاکی کننت. فلسطين ءُ عراقءِ جنگانءِ درميانءَ گون اسرائيلءُ ايران، درانگاز کنت که مگربی ملکانءِ جُهد ايش اَت که ميان استمانی ملکانءِ توکا ناتپاکی به پّريننت دان وتی بازارءُ جاگهءَ اے ملکانءِ توکا کاهُم بکننت. مروچان که آمريکا عراقءِ توکا پوترتگ، نوکی بازين عربی سرپَد بوتگ اَنت که ايرانءِ خطر چه اسرائيل باز گيشتر بوتگءُ هست اِنت! ؛ بلے وهد پدا نروت که آوان غلطی مکن اَنت؛ ءُ کار چه چارگ هم گوستگ. منی هيالا ايوَکين چارگ ايشنت که بلوچستان، آذربايجان، کوردستان، الاهواز ءُ ترکمنستانءَ په آزاتی اِش واک ديگ ببيت که شومين ايرانءَ پروش بدينت دان که ميان استمانی ملکان ءُ دگه بازين ملکيے آسودگ ببنت.
ايرانءِ باروا که چون جوڑ بوتگ، من يک مقاله ئے په پارسی زبانءَ نوشتگ؛ اگن پارسی وانگا زانئت ادانا
http://www.tribun.com/1100/1128.htmبچاراِت:
اے گپان که دان هَـنو من شما را پيش کُرت په اے هاترا اَت که: يکّيے چه مسترين سَـوَبان که بلوچستان په بود ءُ آزاتی نرستگ، ايرانءِ شومين پيدائش اِنت. دان ايران هست، بلوچستان ءُ بازين دگه ملکیءِ آزاتی آسان نه اِنت.
چه آ جاگها که ايرانءَ چه وت تاريخی نبوتگ ءُ نيست اِنت ءُ په ايشا که بے هِچ مبيتءُ په سياستی هم که منتگ تاريخی په وت بجوڑينيت، گڈا درستين بلوچستان، ترک، اوگان ءُ مغولانی تاريخ ءُ آرکئولوجی درکپتانا په وتی ءُ آرينءِ ناما رجيسترد ءُ ثبت کُرتگ.
من جهد کنان باز گونڈ ءُ کسان ( چه هزاران کيلومتر، يک ميلی متری ) چه بلوچستانءِ تاريخا شما را پيش بکنان.:
گيش چه 4000 دان 9000 سال پيشتر بلوچ راجا هکومتی بوتگ که پيشداديان نام داشتگ.( پيشدادی، يک پت رندی چه آ زمانگءِ بلوچان بوتگ که په هر داد ءُ قضاوتءِ گيشينگءَ که پيش کپتگ اَنت پيشدادی يا پيشداديان نامانی بوتگ اَنت.) گون زبان ءُ گالواريے که گون مروچين بلوچی زبان نزديک بوتگ تران کرتگ اَنت. تاريخ پيشداديانءِ جهمنندی ملکانءَ رخشان، هاران ءُ نيمروز پَدگِری کُرتگ که سوهتگ شهر" شهرسوخته" هم يکيے چه آوانی جهمنندی جاگهان بوتگ. دگه لهتيے پدگری پيش داريت که پيشداديانی دودءُ ربيدگ (تمدن) دان سبزواران (جيرفت) که بلوچستانءِ يک هنديے اِنت ءُ مان روچمنندی نيمگا ايراِنت، تالان بوتگ. آرکئولوجیءِ پدگريان مان بابل(عراق) پيش داشتگ که بابليانءِ هنر ءُ دود ءُ ربيدگ چه بلوچانءِ زانتان اثر زرتگ. بزان اگن بابليانءِ تاريخ 7000 سال اِنت، بلے هما چيزان که مان بابلا در کپتگ، بلوچستانءِ توکا هم در کپتگ اَنت که آوانی عمرءُ وهد گيش چه 7000 دان 9000 سال اندازگ جَنـَگ بوتگ.
چه آ جاگها که پدگری مان بلوچستانءِ تاريخ بلوچانی وتی دستا نبوتگ ءُ ايرانءُ پاکستان بازين چيزیا که بلوچءِ ناما بوتگءُ ببيت انديم کننت، ياکه په وتی نبوتگين "تاريخ" هوارش کننت، پميشکا بلوچستانءِ تاريخءِ رد ءُ بند وهد لوٹيت دان سر جم ببيت. گوستگين دَهين سالانءِ توکا لهتيے نامانی تاريخ زانت ايرانءِ نادراهين تاريخ نويسانءِ ناراستيانا پَـدّر ءُ زاهر کرتنت که ايرانءِ وانگ جاهان هر چيز که تاريخءِ باروا گوشگ يا نويسگ بيت گون راستيا هچ سيادی نداريت.
رند چه پيشداديان، کـَيانيان (2600 دان 4000 سال پيشتر) بلوچستانءِ تاريخءِ توکا پيداگ بوتگ اَنت که آوانی بُندر هم نيمروز، شال(کوئٹه) ءُ رخشان بوتگ. کـَيانيانءِ هکومتءِ تکءُ پهنات دان مازندران ءُ زابلستان ( زابلستان، اوگانستانءِ توکا اِنت که کندهارءِ روچدرکپی نيمگا اير اِنت ءُ پشتونستانءِ يک هَندی اِنت ) تالان بوتگ. کـَيانيانی تاريخا يک کتابی که آيیءِ نام خدانامه بوتگ، پَدّر کُرتگ. چه خدانامه مروچی پنچ تاک پَشت کپتگ که يک هِندی واجهی دستا اِنت ايندياءِ توکا.
منی سما ءُ هيال ءُ پَدگری مان فردوسیءِ شهنامهءِ باروا ايشنت که: فردوسيا هميے خدانامهءِ کتاب بوتگ ءُ وتی شَـيرانا هم چه خدانامهءِ نوشتانکانی سرا ِپر بستگ، چوشکه بلوچانی ناما گار کُرتگ ءُ آريَنءُ پارسی زبانا نازينتگ. خدانامه هم هَمايیءِ زمانگ گارءُ زيان بوتگ.( مَکـَـنے فردوسی وهديکه وتی شَيرانا آسَر کرتگ، خدانامهءَ گار بکنت يا بسوچيت ! چه لهتي مردم که جنگءُ راسيسمءِ آشِک بـبـيت شَـکّـيے نيست.)
" اے هم گوشگ لوٹـيت لهتي کيانی نام که مان نيمروزءَ تالان اَنت رضاخان ميرپنچ چه دگه ملکان په نيمروز يارتگءُ په شوکت الملک قائنی" اسدالله علمءِ پت"ءِ دستورا آوانءَ کيانی نامينـتـَـنت. چه آ جاگهی که منءَ په فردوسیءِ داستانءُ کسّهءِ سرا باوَريے نيست، چه رُستـُمءِ نامءُ کاران سر گوَزان.
کـَيانيانءِ وهدءُ زمانگا که گِشتاسِـب، کـّيازهيانی بادشاهءُ سروک بوتگ، يک روچيے مردمی مان آيیءِ ديوانا کيت. ( تاريخ زانتان اے ديوانءِ جاگها مروچين کوٹهءِ نزديکا زاننت) اے مردمءِ گپءُ تران گشتاسبا دوست بيت ءُ آيیءَ وتی کِرّا داريت. رند چه ُچنت ساليے اے مردم که نامی زردشت بوتگ نامانیءُ مشهور بيت. زردشتءِ سَـما ءُ هيالان په آ زمانگءِ مردم شر بوتگ.(منی هيالا زردشت گچين سَـما ءُ جينيوس مردمی هم بوتگ) کتابی چه زردشت پشت کپتگ که آويستا نامِـنتی. زردشتءِ فيلُسوفيا دان مروچی بازين ُمريدی هست که اينديا، پارس ءُ مگربی ملکانءِ توکا تالان اَنت. بلوچستانءِ توکا يک هلکيے مان پيرسورانءِ کوهءِ توکا هست که زردشتی پَشت کپتگ اَنت.( چه سرههءِ مردم خاص چه سُـمالزهيان دسبندی کنان که اے مَے ءُ وتی پيرانا چه لهتين کم سمائين مردمءِ بدين نـيَـتان برکّيـننت)
کـَيانيانءِ آسری بادشاهان آشِکانيان ( آشِکزهيان " عاشق زهی" ) بوتگ اَنت که آوانی زبان گون مروچين بلوچی زبان دگری( فرقی) نداشتگ. آشِـکبوسءِ کـَبرءِ سرا لهتيے گال نوشتگ که 100% بلوچی اِنت. ( آشِـکبوسءِ کـَبر"قبر" مان تورکمِنـصحرا بزان گنبد کاووسءِ شهرءِ توکا اِير اِنت.)
آشِکانيانءِ هکومت په داد(قضاوت)، انصاف ءُ مردمدوستی تاريخءِ توکا بے مَـٹءُ درور ءُ نامانی اَنت. اے گِـهين بلوچانی زمانگ بازين شهرءُ آباتی جوڑ بـيت، باپاری ءُ تجارت گون هندوستانءُ چين ءُ لهتيے مگربی ملکان دان هَـما اندازگ ديـما روت که چين ءُ هندوستانءِ هکومتان گون آشِـکانی بلوچانی هَـشَـر ءُ کـُمَـکّـان آبريشُـمءِ راهءَ ( سيلک وَے ) جوڑيـنـَنـت.
بلوچانی پُـچءُ پوشانکءِ دروشـُم مان آشِکانيانءِ دَور ءُ باريگ گون مروچين بلوچی پوشانکءِ دروشـُم دگریءُ پَرکيے نداشتگ. تاريخ زانت ءُ آرکِئولوگان ايے باوَر توکا اَنت که بلوچانی تاريخ ءُ دودءُ ربيدگءِ توکا مان آشِکانيانءِ زمانگ جَـنگ نبوتگ ءُ جنگءِ پَـد هم گِندگ نبيت، چوشکه په دگرانی هَـکّ ءُ اوبالءُ سيم سران آُروش يانکه بے احترامی بکنـَنت، بلکين اے دگه ملکانی راجان بلوچانی دوْدءُ رُبيدگءُ تـَمَـدّنش(سِـوُلايز) دوست بوتگءُ بلوچانی هکومتش مَـنـِّتـَگ اَنت. چه لهتيے بلوچی گالان مان اے دگه راجانی زبانان دروَر گيلکی ءُ کوردی چوش زانگ بيت که اے گالان چه آشِکانيانی زمانگ مان آوانی دُرّين زبانان پَشت کپتگ.
2500 دان 2550 سال پيشتر، مروچين خراسان ءُ تاجيکستانءِ درميانا راجيے مان کـَهچران، گون رَمَـگ داریءُ لـَڈءُ بار زندش گوازينتگ اَنت که آ زمانگءِ توکا آرين نام داشتگ. کدی، کدی اِشان آبريشُم راهِش بستگ اَنت ءُ کاروانانِش هوولّ کرتـَگنـت. تاريخءِ توکا اِشانی مسترءُ کماش بزان باندءِ ليدر سَهاک ماردوست (ضحاک ماردوش) نام داشتگ.
آشِکانی بلوچان ءُ چينءِ هکومتان کدی، کدی اِشانا پروش داتگءُ چه وتی هَـندانءُ راهسران گـلّيـنتگ اَنت. آرين راج په وتی واکءِ گيش کـَـنـَگ گون تـُرک مُگـُل (مُـغـُل)ءِ راج دوستیءُ سانگ بندی کننتءُ گون گيشترين واکءُ لشکريے راهانءُ آباتيانءِ سرا اُروش کننت. بازين هَلکءُ راجی چه آرين ـ مغل ( آغ هون)ءِ زورانسريان چه وتی ملکان ڈيهـ بوتگ يانکه لـَڈ تگ اَنت. وهديے آريَـنان دلگوش گپـتـنت که بازين مردمی گار ءُ زيان بوتگ اَنت، جُهد کرتنت گون زردشتی رهبندان سياست بکنـنـت ءُ مردمانا يکجا کرتگءُ دلانش په دست بيارنت که پدا گون نوکين سياستی هوولـّـِش بکننت. هميے آرين ـ مغولءِ سياست چه يک مردميے نيمگا که چه هماوان وت بوتگ پيش کنگ بوتگ که هَـخـا نام داشتگ ءُ اشانی مستر بوتگ، چه اودانءُ پَـد تاريخءِ توکا آوان په هخامنشيان مشهور بَـيَــنت. چه هخامنشيانءِ زمانگءُ اے ديم جنگ ءُ مذهبءُ فيلُسوفی گون يکّا ـ دگه هَوار بوتنت ءُ هر اُروش ءُ زورانسري ايے په مذهبانی نام رواج ُزرت. چوشين جاوران سَوَب بوت مڑاهدارين بلوچ راج وتی ملکءِ توکا بزان بلوچستان جهمنند ببـيت ءُ وتی گِندءُ گِدارا گون اے دگه دنياءِ راجان آسر بکنت. هخامنشيان ءِ هميے زورانسريان سَـوَب بوت که بازين مردميے وتی اوبالءِ گِـلـّگانءُ پُر دردين سرگوستانا په الکـساندر ( اسکـندر ) سَر بکـنـنـت. الکـساندر که جنگ دوستين مردمی اَت گون وتی يکّين اروش نه تهنا آرين ـ مُغلانا پروش دات، بلکين دان هندوستان هم شُـت ءُ بازين مردمیءَ کُـشتءُ پادترَپ دات ءُ بازين ساليے چه ميان اُستمانیءُ روچدرکپی ملکان ده ـ يک تِکس(ماليات) طلب کرت.
رند چه الکساندرءِ مرگ هخامنشيانءِ توکا وَت مان وَتا بازين جنگيے بوتگ که آسرا ساسانءِ رَندءُ پد يا ساسانيان که مغول ـ آرين اِتنت زورش گيش بيت ءُ په آرين ـ مغولان نوکين هکومتی بنگيج کننتءُ چه اودان که اروش کنوکين مردمی اِتنت ءُ چه دگه نيمگی لهتيے جنگی هنرانا چه روميان بلد بوتگ اِتنت، زرورت زانـتـنت که په وت سپاهيگءُ پوجيے جوڑ بکنـنـت. ساسانيان وتی هکومتءِ عمرا چه بُـن رِدا دان آسرا گون اُروشءُ هوول کنگءُ زورانسری گوازينـتگ اَنـت، چوشکه هچ ملکءُ راجيے چه آرين ـ مغولءِ دستا آسودگ نبوتگ. باز برا بلوچانی سرا اُروش کرتگ اَنت که بازينیءَ کوشتـنتءُ بازين زهگءُ جنينی هم بنديگ کرتـنـتءُ بُرتـنت که گارءُ بـيے سر ءُ پد بوتـنت.
عربانی در ميانا وهديکه اسلامءِ رهبـندان پـيداگ بوت، اے رهبند سَـوَب بوت دان عربان يکجاهـ بـبـنتءُ وتی هکومتءُ دودءُ ربـيدگانا سرجم بکنـنـت. ساسانيانءِ هکومت که هر کجا په زورانسری دست شهارينت اَنت، چُـنـت برا چه عربانی نيمگا په شر بَـيَـگءُ آرام نـندگ کـُلهءُ دعوت کنگ بوتـنـت. بلے ساسانيانءِ دوْد ءُ ربيدگ که گون هوْنءِ ريچـگءُ زورانسری گرنچ وارتگ اَت، مشکل اَت که اے بدين هيل، گون وشّـين زبانی يا گون کُـله چه آوانی سر در کنگ بـبـيت.
هميے جاوران ءِ توکا که عُـمَـر عربانی خليفه اَت، ســيـه سوار بلوچ وتی دوستـيا گون عربان په آوانی سردار بزان عُـمَـر کُـلـه کرت.
عربان چه سـيه سوار لوٹـوک بوتـَنت په عـجـم (مغول ـ آرين) يا ساسانيانءِ پروش ديگ گون عُـمَـرءِ لشکر هَـشَـر ءُ همکوپگی بکنت. عربانی سپاه چه پارسءِ روچ نِشـتی هندان ءُ بلوچانی لشکر چه روچدرکپی نيمگا آرين ـ مغولانی سرا هَـما پيما رهادگ بوتـنـت که ساسانيانءِ زورانسری چه تاريخا ولگوَجءُ زيان بوت.
سـيـه سوار گون وتی لشکرءُ هلک شام بزان سوريهءِ توکا جهمنند بوتـنـت. بلے چُنت ساليے نگوَستت که خليفه علیءِ زهگان ءُ معاويهءِ زهگانءِ نياما په هکومتءِ سرا جنگ بيت ءُ آ ملکانءِ نندگ په بلوچ مهلوک نـَوَشّ بـيتءُ ديم په بلوچستان واتـَر کننت. که بلوچی شَيرانءِ تها (رندانءِ شَير) هم گوشگ بوتگ بلے اے لـَڈگ شيهکءِ( چاکرءِ پت ) وهدان چو که شَيرانی توکا يهتگ نبوتگ چيا که شَيهکءِ تاريخ 550 دان 600 سال پيشتر بوتگ ءُ آ بلوچ که چه سوريه واتر بوتگ اَنت تاريخش 1390 دان 1400 سال پيشتر بوتگ. ( لهتيے بلوچ سوريهءِ توکا ماننت که هَنگت شامءِ شهرءِ نزيکان نندوک اَنت.)
عربان دان چُـنت کَرن عَجَمانی سرا هکومت کنـنـت. بلوچ راج هم چه مغول ـ آرينءِ اُروشان مان اے چُـنت کـَرن آسودگ اِتـنت. بلے عربانی هکومتان کدی شر ءُ کدی نزور يا ظالم بوتگ اَنت. پميشکا پدا مغول ـ آريَـنان ءِ پـيـشـَگ بزان زورانسری زاهرءُ دراَنگاز بوت ءُ پدا په وتی اُروشان چانکءُ گـُلايـش بوتـنـت.
مغول ـ آريَـنانی اُروشان همايونءُ بابر شاهءِ زمانگ هندوستانءِ سرا يک مزنينءُ شومّين چيدگی اِنت که چه تاريخءِ چمّـان انديم نبـيـت. نادر ءُ گجرءُ رضاخان ميرپنـچ ءُ خمينی گون وتی اُروشان بلوچستانءِ سرا، بَـشَـرءِ تاريخءِ ديمش سياه ءُ رسوا کـُرتـنـت.
انگلندءِ هکومتان هم آرين ـ مغولانی دوْد ءُ ربيدگا شر زاننت، پميشکا اشانا وتی وسيلهءُ دوست کـُرتگ اَنت. آرين ـ مغولءِ هکومتانی سر چه قانونءُ انسانی اوبالان پـِر نـبـيت. بازين ملتءُ راجيےءِ سرا درور بلوچ، کورد، عرب، آذری، تورکمن ءُ لـُر چوشکه وتی پيروکانءِ پيما بزان ساسانيان زورانسری کرتکءُ کنـنـت. هر چونين رپکءُ بدين کار ءُ نقشه ئے که مَگربی ملکان په وتی مکسدانءِ ديما بَـرَگ اِشانی دستا بدَيَـنـت، اشان چوشکه مُـشـينی کارمرزش کنـنـت. آرين ـ مغولءِ خطرناکين دود ءُ ربيدگ شويـنـيـسم اِنت. چه هَـما وهـدان که آشِـکانيانءِ هکومت چه اِشانی شومين کارپدان پروش وارت، بازين راجیءِ جُوانين دوْد ءُ ربيدگان هم بَـدَل بوتـنـت. که پنجابءِ هکومت يکّيے چه هَـماوان اِنت که اِے شويـنـسـتی نادراهيانءِ آمـاچ اِنت.
اگن انگلند، مگربی ملکان، پارس( آرين ـ مغول ) ءُ پنجابءِ هکومتان نادراه نه اَنت ءُ دگه راجانی اوبالانا نزوراَنت، بلوچستانءِ آزاتی توانت شرترين داکومنتيے(سَـنـَد) بـبـيت په درستين جهانءُ دموکراسیءِ تاريخا.
په هَـما روچانءِ اُمـيـتا.
زندگ ءُ سرجم بات بلوچستان.